MELEZ YAPAY ZEKA SİSTEMLERİ

Melez Yapay Zekâ Sistemleri (Hybrid AI Systems)

Genetik algoritmalar, bulanık mantık, sinirsel ağlar, uzman sistemler gibi yapay zekâ ürünlerin üstün niteliklerinden daha çok yararlanmak için, bunların birkaçını veya tümünü bir araya getirip bütünleştirme yoluna gidilmiştir.  İkisi, üçü veya hepsi bir arada uygulanabilen böyle sistemlere melez yapay zekâ sistemleri adı verilmiştir. İşletmelerde melez yapay zekâları uygulaması, hızlı bir artış göstermektedir. Japonya’da Hitachi, Mitsubishi, Ricoh, Sanyo ve diğerleri; ev araç gereçleri, fabrika makineleri, ofis donanımları gibi ürünlerin üretiminde, melez yapay zekâ sistemleri kullanmaktadırlar. Bu arada, Mitsubishi, bulanık mantık ile sinirsel ağların birleşiminden oluşan bir “neurofuzzy”  çamaşır makinesi geliştirmiştir. Nikko Securities şirketi ise, değeri yükselecek hisse senetlerini tahmin etmek amacıyla, neurofuzzy kullanmaktadır.

Melez sistemlerin en yaygın bir türü de, zeki ajanlar (intelligence agents) adını taşır. Zeki ajanlar, bireysel kullanıcılar,işletmeler, işletme birimleri, programcılar ve benzerleri için, tekrarlı ve tahmin edilebilir özellikte belirli bazı işleri yapan yazılım programlarıdır. Zeki ajan, kullanıcı adına, bilgi kullanır, iş yapar, kararlar alır. Örneğin, zeki ajanlar, reklâm olarak gelen e-postaları siler; randevuları ayarlar; İnternete girerek herhangi bir yere gidecek en ucuz uçağı bulur. Aynı şekilde, söz konusu ajanlar, aynı iş ortamındaki kullanıcıların, farklı ortamlardaki kullanıcıların katılımını sağlayan bağlantılar kurar.

Zeki ajan kullanımları son yıllarda hızla artmıştır. İşlem süreçleme sistemlerinde, bilgisayar programı yazımında, e-posta sistemlerinde, devingen hesaplama yazılımında ve ağ teknolojisinde, zeki ajanlar kullanılmaktadır. Örneğin,  Microsoft Office yazılımındaki sihirbazlar (wizards), uç kullanıcıya, çeşitli işlerin nasıl yapılacağını, belgelerin nasıl biçimleneceğini, grafiklerin nasıl yaratılacağını ve benzerlerini gösteren akıllı ajanlardır.

Zeki ajanlar, tüketicilere de hizmet sunarlar. Örneğin, süper markette ne alacağına karar veremeyen bir tüketici, cep telefonuyla evindeki buzdolabının akıllı ajanına bağlanır ve ondan, dolapta nelerin eksik olduğunu öğrenerek, alış verişini yapabilir. Araştırma hizmeti sunan iki büyük Web sitesi olan Yahoo ve Excite,  alış-veriş ajanlarını (shopping agents) hizmete sokmuştur. Bu ajanlar, alış-veriş yapmak isteyenlere müzik, kitap, elektronik eşya ve çocuk oyuncağı gibi konularda danışmanlık yapmakta, yol göstermektedir. Tete-a-Tete ve AuctionBot, alıcı ve satıcıların fiyata ve diğer işlemlere ilişkin sorunlarının çözümünde yardımcı olacak zeki sistemlere sahiptirler.

Özetle belirtmek gerekirse, ajan destekli elektronik ticaret (agent-based electronic commerce), giderek artan bir hızla yayılmaktadır. Zeki ajanlar ve Web teknolojilerinin esnekliği, çok boyutluluğu ve olağanüstü yararlılığı nedeniyle, pek yakın bir gelecekte, geleneksel ticaret uygulamaları, bir nostalji olarak, yalnızca insanların belleklerinde yaşayacaktır. Ekonominin adı “bilgi ekonomisi”, işletmenin adı “sanal organizasyon”, işletmeciliğin adı da “elektronik ticaret” yâda bunlara benzer isimler olacaktır.